شنيدن اين آيات مسرور شده‌اند در حالى كه پيامبر سورهء نجم را تا به پايان خوانده و در آيات بعد مشركان و خدايانشان را به باد نكوهش گرفته است ؟ از پس اين دو آيه آمده است : آيا از آن شما پسر است و دختر ويژهء خداست . اين تقسيمى است ستمگرانه و بتها جز نامهايى بيش نيستند كه شما و پدرانتان ناميده‌ايد و خداوند هيچ دليلى دربارهء آنها نازل نكرده است . آنها جز از ظن و خواهش نفس پيروى نمىكنند . « 160 » اين روايات در واقع مثل همان روايتهايى هستند كه مىگويند سحر و جادو در پيغمبر اثر مىكرده و بدين وسيله سخن كفار دربارهء آن حضرت را كه مىگفتند : « جز از مردى جادو شده پيروى نمىكنيد . » تأييد مىكنند . سخن مفسران شيعه دربارهء اين آيه : طبرسى در مجمع البيان نويسد : از ابن عباس و غير او روايت شده است كه پيغمبر ( ص ) چون سورهء نجم را تلاوت كرد و به آيات « أَ فَرَأَيْتُم اللَّات وَ الْعُزَّى وَ مَناةَ الثَّالِثَةَ الْأُخْرى » رسيد ، شيطان عبارات « تلك الغرانيق العلى و ان شفاعتهن لترتجى » را در تلاوت آن حضرت داخل كرد . مشركان از اين بابت خوش‌حال شدند . چون پيامبر به آيهء سجده رسيد ، مسلمانان و نيز مشركان ، به خاطر شگفتى خود از آن چه دربارهء خدايانشان شنيده بودند ، به سجده افتادند . طبرسى پس از نقل اين روايت گويد : اين خبر چنان چه صحيح باشد محمول بر اين است كه پيامبر قرآن مىخواند و چون به اين آيه رسيد و از بتهاى مشركان ياد كرد و آنان هم مىدانستند كه پيغمبر بنا بر عادت خويش بر بتها خرده‌گيرى مىكند ، يكى از آنان در همين اثنا گفت : « تلك الغرانيق العلى و . . . » و اين عبارات را در تلاوت آن حضرت داخل كرد و چنين توهم شد كه اين عبارات هم جزو آيات قرآنى است . خداوند هم از اين جهت اين امر را به شيطان نسبت داده كه آن شخص ياد شده اين كار را به وسوسه و فريب شيطان انجام داد . طبرسى گويد : اين قول را سيد مرتضى - قدس اللّه روحه - در كتاب التنزيه آورده است . الناصر للحق ، يكى از ائمه زيديه نيز همين سخن را ذكر كرده است و اين قول در تأويل اين آيه ، توجيهى پسنديده است . سورهء عبس ، دربارهء چه كسى نازل شد ؟ دربارهء علت نزول سورهء عبس روايت شده است كه عبد اللّه بن ام مكتوم نزد رسول خدا ( ص ) آمد . آن حضرت بنا به نقل تفسير مجمع البيان با عتبة بن ربيعه و ابو جهل و عباس بن عبد المطلب و ابيا و

--> ( 160 ) نجم / 23 - 21 ؛ أَ لَكُم الذَّكَرُ وَ لَه الْأُنْثى ، تِلْك إِذاً قِسْمَةٌ ضِيزى ، إِن هِيَ إِلَّا أَسْماءٌ سَمَّيْتُمُوها أَنْتُم وَ آباؤُكُم ما أَنْزَل اللَّه بِها مِن سُلْطان إِن يَتَّبِعُون إِلَّا الظَّن وَ ما تَهْوَى الْأَنْفُس .